De DEB Impact Agenda · 2023 · open access

De uitdagingen van transitie

Onze samenleving bevindt zich in een fase van snelle verandering, met meerdere interagerende transities. De Decanen in Economie en Bedrijfskunde hebben vijf maatschappelijke transities geselecteerd waarin de Nederlandse academische discipline betekenisvol kan bijdragen via onderzoek, onderwijs en engagement — als één discipline, gezamenlijk.

Alle drie de REmagine Awards zijn georganiseerd rond deze vijf thema's. Het jaarlijkse Impact Forum brengt de discipline samen om de agenda verder te brengen.

Elk thema hieronder heeft drie directe verwijzingen: Lees het volledige hoofdstuk opent het uitgebreide Impact Agenda-transcript met subthema's, lopend onderzoek en (toekomstige) impact cases; Actueel nieuws opent de Nieuwsmonitor vooraf gefilterd op dit thema, gepubliceerd door alle DEB-faculteiten; REmagine winnaars opent de awards-pagina die de winnaars van de REmagine Awards op dit thema bij elkaar brengt.

Gepubliceerd 2023 · open access via Zenodo: 10.5281/zenodo.10019977 Ondertekend door alle DEB-decanen namens hun faculteiten
DEB Impact Agenda — De uitdagingen van transitie boek-omslag
Thema 1

Klimaatverandering & duurzaamheid

De uitdagingen van klimaatverandering, op wereldschaal en met enorme impact op ecosystemen en samenlevingen, zijn een relatief nieuw fenomeen voor de mensheid. Voor het eerst moeten we handelen vanuit een allesomvattend toekomstperspectief — commitment in actie omzetten, met een sterk en nooit afnemend besef van urgentie.

De European Green Deal, de Nederlandse Klimaatwet en het Klimaatplan vormen het beleidskader — maar versnelling en intensivering zijn nodig. De Economie en Bedrijfskunde discipline draagt bij via gedragsinzichten, duurzame financiering, circulaire bedrijfsmodellen, klimaatbeleidsontwerp en de institutionele architectuur van de transitie.

Illustratie — Klimaatverandering en duurzaamheid
Thema 2

Brede welvaart

De economische wetenschap is altijd een onderzoek geweest naar de rijkdom van samenlevingen. Economen kijken naar economische stabiliteit en duurzame groei op lokaal, nationaal en internationaal niveau — en steeds nadrukkelijker naar de verdeling van welvaart voorbij het BBP.

Rechtvaardigheid voor welvaart heeft morele én economische gronden: herverdeling kan welvaart op korte termijn verhogen, terwijl excessieve ongelijkheid op langere termijn investeringen, productiviteit en groei ondermijnt. De discipline draagt bij via meting van brede welvaart, sociaal beleid, arbeidseconomie, en analyse van publieke voorzieningen en ongelijkheid.

Illustratie — Rechtvaardigheid voor welvaart
Thema 3

Verantwoorde digitale transformatie

We leven in een digitaal tijdperk, met snelle technologische verandering aangedreven door digitale technologieën. Digitale transformatie omvat de universele invoering van (big) data en digitale technologieën — fundamenteel veranderend voor het landschap van bedrijven en markten, het functioneren van de samenleving en het leven van mensen.

Kunstmatige intelligentie, geavanceerde robotica, slimme automatisering en platformbedrijfsmodellen herdefiniëren marktregels. Met deze transformatie komen ethische, juridische en maatschappelijke vraagstukken — welzijn van werknemers, autonomie, data-ethiek, regulering onder de Digital Markets Act en Green Deal. De discipline onderzoekt de afwegingen, governance en impact van digitale verandering.

Illustratie — Verantwoorde digitale transformatie
Thema 4

Toekomstige gezondheid & zorg

Goede, betaalbare en toegankelijke gezondheidszorg is wereldwijd een van de meest urgente maatschappelijke uitdagingen. Covid-19 onderstreepte de kwestie, de bredere maatschappelijke gevolgen en de urgentie van moeilijke afwegingen om de duurzaamheid op lange termijn te waarborgen.

Stijgende kosten (€100 mrd / 15% BBP), personeelstekorten (1-op-6 nu, 1-op-4 voorspeld in 2040) en demografische vergrijzing zetten het systeem onder druk. Economie en Bedrijfskunde draagt bij via gezondheids­economie, value-based care, gedragsmatige gezondheid, financieringsmodellen en de economie van preventie.

Illustratie — Toekomstige gezondheid en zorg
Thema 5

Institutioneel aanpassingsvermogen

De ontwikkeling en kwaliteit van instituties zijn cruciaal voor de samenhang en stabiliteit van een samenleving, haar economische prestaties en algemeen welzijn. Instituties kunnen sterk of zwak zijn, betrouwbaar of corrupt, veerkrachtig of star — en functioneren nooit geïsoleerd.

Vertrouwen is het onzichtbare mechanisme dat samenlevingen bijeenhoudt. De financiële crisis van 2008, recente bankonrust en de opkomst van populistische partijen die institutioneel wantrouwen uitbuiten, laten zien wat er op het spel staat. De discipline draagt bij via onderzoek naar governance, regelgevingsontwerp, veerkracht van het financiële systeem, en hoe instituties zich aanpassen aan maatschappelijke verandering.

Illustratie — Institutioneel aanpassingsvermogen

Ondertekend door alle DEB-decanen

De Impact Agenda is ondertekend door alle vijftien decanen van de Nederlandse academische faculteiten in Economie en Bedrijfskunde als vertegenwoordigers van hun faculteiten. Het DEB-lidmaatschap roteert mee met de decanen — wat onveranderd blijft is het gezamenlijke commitment van de discipline.

Lees de volledige Impact Agenda op Zenodo →

Open access

De uitdagingen van transitie is open access gepubliceerd op Zenodo (DOI 10.5281/zenodo.10019977). NL + EN edities beschikbaar als PDF.

Van agenda naar actie

De REmagine Awards erkennen impact over de vijf thema's — voor master­scripties, PhD-theses en senior faculteit. Het jaarlijkse Impact Forum brengt de community samen om gezamenlijk werk verder te brengen.